Khởi động chương trình đào tạo nhân lực chăm sóc sinh viên quốc tế

"Trong những lúc rảnh, tôi sẽ nói chuyện nhiều hơn với người lớn tuổi. Vì họ cảm thấy cô đơn và thích có người trò chuyện."
Nguyễn Thị Huyền (24 tuổi), nhân viên chăm sóc người cao tuổi đến từ Việt Nam, chia sẻ với phóng viên ngày 23/6 bằng tiếng Hàn khá lưu loát. Cô không dùng từ "người già" mà gọi là "người lớn tuổi". Huyền hiện là sinh viên năm cuối ngành Hòa nhập Phúc lợi Toàn cầu tại trường Đại học Seojeong, tỉnh Gyeonggi. Tháng 10 năm ngoái, cô học tại Trung tâm đào tạo nhân viên chăm sóc của trường, tháng 1 năm nay thực tập 80 giờ tại viện dưỡng lão ở Dongducheon và đã thi đỗ bằng chứng chỉ ngay lần đầu tiên.

Dự kiến tháng 8 tới, Huyền sẽ tốt nghiệp và bắt đầu làm nhân viên chăm sóc tại viện dưỡng lão Bokji Call ở quận Seo, thành phố Incheon từ tháng 9, được cấp visa E7 để tiếp tục lưu trú. Trước đó 5 năm, cô từng nhập học ngành Dinh dưỡng tại Đại học Sangmyung nhưng chuyển sang Seojeong do khó theo kịp.

“Tôi sẽ tiếp tục làm nhân viên chăm sóc”

Huyền cho biết: "Sinh viên Việt Nam khó tìm việc làm. Nếu làm nhân viên chăm sóc, dễ xin việc và có nhiều ưu đãi. Làm việc chăm chỉ 3 năm có thể thi lấy thẻ thường trú." Cô bày tỏ mong muốn sau khi lấy được thẻ thường trú sẽ định cư tại Hàn cùng chồng (28 tuổi), sinh con và mời bố mẹ sang sống chung. Bố mẹ cô cũng rất vui mừng vì Huyền đã trở thành nhân viên chăm sóc. Trong cuộc trò chuyện qua KakaoTalk ngày 24, Huyền nói: "Tôi hơi lo lắng không biết có làm tốt không, sợ phạm sai lầm nên đang rất căng thẳng."

Huyền kể trong thời gian thực tập tại Dongducheon, cô gặp khó khăn khi chăm sóc bệnh nhân có thân hình lớn. "Khi thay đổi tư thế cho người nặng cân, phải dùng nhiều sức," cô nói. Cô dự định sẽ nghe nhiều câu chuyện xưa của người lớn tuổi và thi thoảng kể về Việt Nam.

Chương trình đào tạo nhân viên chăm sóc là sinh viên quốc tế được khởi động từ tháng 6 năm ngoái. Theo Bộ Y tế và Phúc lợi, hiện có 6 người đã lấy được chứng chỉ và đi làm tại các viện dưỡng lão. Trường Seojeong, JangAn, Masan, Đại học Đông y Daegu… đang đào tạo khoảng 70 người.

Thiếu hụt nhân lực chăm sóc trầm trọng

Theo Bảo hiểm y tế quốc gia, tính đến tháng 4, có 3.014.676 người có chứng chỉ nhân viên chăm sóc, nhưng chỉ có 692.066 người (23%) làm việc thực tế. Lương thấp và cường độ lao động cao khiến nhiều người bỏ chứng chỉ không dùng (“chứng chỉ tủ”). Phần lớn nhân viên chăm sóc đang già hóa, 68,4% trong số đó trên 60 tuổi, tuổi trung bình là 62,3. Dự báo của Viện nghiên cứu bảo hiểm y tế cho thấy nhu cầu nhân lực chăm sóc sẽ thiếu 3.762 người trong năm nay và tăng lên khoảng 120.000 người vào năm 2028, thiếu khoảng 15% nhu cầu.

Sinh viên quốc tế làm nhân viên chăm sóc được xem là giải pháp mới, được kỳ vọng tại hiện trường. Ông Nam Jeong-tae, giám đốc viện dưỡng lão Bokji Call nơi Huyền làm việc, cho biết: "Rất khó tuyển nhân viên chăm sóc nên chúng tôi tuyển người nước ngoài. Phần lớn nhân viên hiện tại trên 60 tuổi, khi có người trẻ 20 tuổi sẽ làm không khí vui hơn và tràn đầy sức sống." Ông Nam cũng nhận xét Huyền thân thiện với người lớn tuổi có thể do lớn lên cùng bà ngoại.

Chính phủ sẽ mở thêm chương trình đào tạo trình độ đại học cho người nước ngoài từ năm sau, dự kiến đào tạo 1.000 người mỗi năm trong 2 năm tại các trường đại học được chỉ định, khóa đầu tiên dự kiến tốt nghiệp năm 2028.

Tuy nhiên, mức độ thu hút người trẻ nước ngoài còn phải chờ xem. Trường Seojeong miễn học phí khóa học chăm sóc tại viện dưỡng lão, miễn phí hướng dẫn cá nhân cho người thi trượt nhưng sinh viên quan tâm chưa nhiều. Khóa đầu có 15 người đăng ký, chỉ 5 người hoàn thành, 2 người đỗ chứng chỉ nhân viên chăm sóc. Khóa thứ hai hiện có 8 người.

Ông Kim Hyun-jae, Phó hiệu trưởng phụ trách hành chính của trường cho biết: "Lương chỉ hơi cao hơn mức lương tối thiểu và thời gian xin visa lâu. Sau khi tốt nghiệp, nhiều người muốn chuyển sang học đại học 4 năm hoặc lấy chứng chỉ khác."

Ông Shin Deok-sang, trưởng phòng hợp tác quốc tế của trường Seojeong, đề xuất: "Muốn xin thẻ thường trú với mức lương hiện tại của nhân viên chăm sóc là khó. Cần giảm tiêu chí thu nhập để được cấp thẻ thường trú giống như ở Nhật."

Cần chính sách thu hút nhân lực lâu dài

GS Kim Jung-hyun, khoa Công tác xã hội, Đại học Quốc lập Hankyung nhận định: "Nhu cầu chăm sóc tại Seoul sẽ tăng gấp đôi vào năm 2035. Chính sách thu hút nhân lực nước ngoài quá chậm trễ 10-20 năm rồi, rất nghiêm trọng." Ông cho rằng cần có chính phủ đứng ra điều phối, thu hút và quản lý nhân lực chăm sóc nước ngoài như Nhật Bản.

GS Jeong Hyung-seon, khoa Quản lý y tế, Đại học Yonsei cho rằng nhân viên chăm sóc là sinh viên quốc tế có chất lượng tương đối tốt nên cần được đào tạo chính thức.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều rào cản, đặc biệt là khả năng tiếng Hàn. Ông Lee Hee-seung, phó nghiên cứu viên Viện Bảo hiểm y tế quốc gia, nói: "Khi bệnh nhân yêu cầu ‘mang nước cho tôi’, nhân viên chăm sóc phải hiểu được. Đây không phải là tình nguyện viên. Cần thí điểm nhân viên chăm sóc người nước ngoài để đánh giá nhưng không thể coi là giải pháp ưu tiên."

Ông Lee cũng cho biết người Hàn sau khi nghỉ hưu vào độ tuổi 50 thường lấy chứng chỉ nhân viên chăm sóc và làm bán thời gian như chăm sóc tại nhà. Cần có chính sách khuyến khích những người này tiếp tục làm việc lâu dài trong ngành chăm sóc khi còn khỏe mạnh.