“Nghỉ hưu rồi, tôi là ai?” – Nỗi lo của thế hệ bùng nổ dân số thứ hai ở Hàn Quốc

Cú sốc bản sắc: “30 năm làm nhân viên, giờ tôi biến mất”

Ông Kim Young-soo (59 tuổi), sau 30 năm làm việc đều đặn, giờ đây khi bước sang tháng thứ ba sau khi nghỉ hưu, mỗi sáng chỉ đứng ở ban công nhìn dòng người đi làm. Ông nói: “Cảm giác như mọi thứ đột ngột biến mất – không nơi để đi, không việc gì để làm, cũng chẳng biết mình còn có ích gì.”

Đây không chỉ là câu chuyện riêng của ông Kim. Thế hệ bùng nổ dân số lần thứ hai (sinh năm 1968–1974, khoảng 9,54 triệu người) đang lần lượt bước vào giai đoạn nghỉ hưu, sau thế hệ đầu tiên (7,05 triệu người). Tổng cộng có tới 17 triệu người đang đối diện với cùng một câu hỏi: “Tôi là ai sau khi rời bỏ công việc?”

Theo Cục Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hàn Quốc, năm 2023, tỷ lệ trải qua cảm giác trầm uất của nam giới ở độ tuổi 50 là 8,8%, nữ giới là 11,6% – cao hơn so với nhóm tuổi 40 hoặc 60. Điều này phản ánh rằng giai đoạn tiền và sau nghỉ hưu là thời kỳ dễ tổn thương về tinh thần nhất.

Nỗi lo kinh tế: “Sống thêm 25 năm nhưng tiền không đủ”

Ngoài cú sốc tâm lý, bài toán lớn nhất vẫn là tiền bạc. Theo khảo sát, mức chi phí tối thiểu cho một cặp vợ chồng về hưu là 217–240 triệu won/tháng, trong khi thu nhập thực tế chỉ khoảng 212 triệu won/tháng. Với tuổi thọ trung bình của người Hàn hiện nay (83 tuổi), nhiều người lo lắng rằng số tiền dành dụm được sẽ cạn trước khi hết cuộc đời.

Các chuyên gia nhấn mạnh khái niệm “tuổi thọ kinh tế” – tức là số năm mà khoản tiền tiết kiệm có thể duy trì mức sống ổn định. Thực tế, ngay cả với số vốn lớn (3–8 tỷ won), nếu chi tiêu ở mức sinh hoạt trung bình, nhiều người vẫn đối mặt với tình trạng “thiếu hụt vài năm cuối đời.”

Lúc này, lương hưu quốc gia trở thành điểm tựa nhỏ, với mức bình quân khoảng 670.000 won/tháng (người tham gia từ 20 năm trở lên có thể nhận khoảng 1 triệu won). Dù không đủ để duy trì mức sống mong muốn, nhưng vẫn là nguồn hỗ trợ quan trọng.

Gia đình và mối quan hệ: “30 năm sau mới ngồi đối diện với vợ, nhưng thấy xa lạ”

Nhiều người đàn ông cảm thấy bị cô lập ngay trong chính ngôi nhà của mình. Sau khi con cái trưởng thành và rời đi, các cặp vợ chồng đối diện với “hội chứng tổ ấm trống trải”.

Khảo sát của Viện Y tế và Xã hội Hàn Quốc cho thấy:

• 68% phụ nữ ở độ tuổi 50 trải qua cảm giác mất mát sau khi con cái độc lập.

• 47% cặp vợ chồng chỉ còn lại hai người trong nhà thừa nhận “không có gì để nói với nhau.”

• Thậm chí 23% từng nghĩ đến ly hôn.

Trong khi đó, quan niệm “con cái phải phụng dưỡng cha mẹ” đã thay đổi. Chỉ 20% giới trẻ 20 tuổi cho rằng cần sống cùng để chăm sóc cha mẹ. Tuy nhiên, nghịch lý là cha mẹ ở độ tuổi 50–60 vẫn đang hỗ trợ con cái trung bình 780.000 won/tháng cho hôn nhân, nhà ở, hoặc nuôi cháu.

Thách thức mới: “Cuộc đời thứ hai bắt đầu ở tuổi 60”

Dù nhiều lo lắng, thế hệ X (sinh thập niên 60–70) lại có những điểm khác biệt:

• Họ có nhiều tài sản hơn so với thế hệ trước. Năm 2023, tổng tài sản trung bình của nhóm 50 tuổi là 492 triệu won, cao hơn 47% so với nhóm dưới 50 tuổi.

• Tỷ lệ khởi nghiệp ở tuổi 60 đạt 18,2%, với tỷ lệ tồn tại sau 5 năm là 35,8%. Điều này cho thấy họ có vốn liếng và kinh nghiệm thực tiễn.

• Hoạt động văn hóa, nghệ thuật, học tập trực tuyến tăng mạnh. 31,4% người trên 50 tuổi tham gia hoạt động văn hóa (so với 22,1% năm 2018).

Đặc biệt, nhiều người tìm thấy mối quan hệ mới thông qua cộng đồng sở thích hoặc thậm chí gắn bó với thú cưng – hiện có 42% hộ gia đình trên 50 tuổi nuôi thú cưng.

Kết luận: Không phải “rút lui” mà là “tái xuất”

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng thế hệ nghỉ hưu ngày nay không biến mất khỏi xã hội, mà đang tái xuất theo cách mới. Họ có sức khỏe, tài chính, và quan trọng hơn là mong muốn học hỏi, kết nối.

Giáo sư Jeon Young-soo (ĐH Hanyang) nhận định: “Thế hệ bùng nổ dân số thứ hai không phải là thế hệ rút lui, mà là thế hệ đang chủ động bước lên sân khấu lần nữa.”

Chính phủ Hàn Quốc cũng đang thúc đẩy các chính sách hỗ trợ như tái tuyển dụng, giáo dục suốt đời, gắn kết thế hệ. Nếu tận dụng được năng lực của nhóm tuổi này, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc dự báo rằng mức suy giảm tăng trưởng kinh tế có thể giảm đi một nửa.